James Webb stworzył pierwszą trójwymiarową mapę zorzy polarnej na Uranie, gdzie są widoczne także przy równiku.

Teleskop kosmiczny „James Webb” po raz pierwszy stworzył trójwymiarową mapę zorzy polarnej Urana

Międzynarodowa grupa astronomów wykorzystała „Webb” do obserwacji odległej planety przez prawie pełny okres jej obrotu (≈ 17 h). Dostarczyło to unikalne dane spektralne o górnych warstwach atmosfery na kilka tysięcy kilometrów nad chmurami, pozwalając dokładniej zrozumieć strukturę Urana.

Dlaczego zorze polarne na Uranie są niezwykłe
Pole magnetyczne Urana jest silnie odchylone od osi obrotu – około 60 °, w przeciwieństwie do Ziemi (≈ 11 °). Taka „desynchronizacja” prowadzi do pojawiania się zorzy nawet na szerokościach równikowych. Dzięki „Webbowi” po raz pierwszy zarejestrowano wszystkie takie zjawiska w ciągu jednego dnia, co stanowi historyczne osiągnięcie.

Co pokazało badanie
- Dwie jasne pasy przy biegunach magnetycznych.
- Strefa niskiej emisji i gęstości jonów między nimi.
- Ograniczone podgrzewanie w obszarach zorzy: temperatura rośnie tylko o kilka dziesięciokrotnie.

Te obserwacje demonstrują złożoną interakcję magnetosfery i atmosfery oraz potwierdzają trwające ochładzanie górnych warstw. Od momentu pierwszego zmierzenia temperatury Urana, stopniowo spada – teraz widzimy to w trójwymiarowej formie.

Jak powstają zorze polarne
Wiatr słoneczny jonizuje atomy atmosfery; pobudzone atomy później wracają do stanu normalnego, emitując fotony. Pozwala to na badanie składu, dynamiki i rozkładu energii w atmosferze.

Znaczenie odkrycia
Wyniki przewyższają możliwości wcześniejszych misji, np. „Voyager‑2”. Naukowcy nazwywali to przełomem:

> „To pierwszy raz, kiedy mogliśmy zobaczyć górną atmosferę Urana w trzech wymiarach”, – powiedziała kierownik projektu Paola Tiranini (Northumbria University).

Uzyskane dane otwierają nowe perspektywy dla zrozumienia fizyki lodowych gigantów, ich magnetosfer i zorzy polarnej. Jest to ważne nie tylko dla badania planet Układu Słonecznego, ale także dla interpretacji procesów na egzoplanetach w odległych zakątkach Wszechświata.